اقدام سريع دولت از بروز حادثه جديد جلوگيرى كرد « 1 » و سرانجام مجتهد مزبور به فرمان دولت گردن نهاد . * * * جنگ‌هاى ايران و روسيه و عهدنامه‌هاى گلستان و تركمانچاى صفحات مذلت‌بارى از تاريخ ايران در دوره‌ى قاجاريه به شمار مىآيد . از دست رفتن سرزمينى زرخيز و پرجمعيت مانند قفقازيه جنوبى و گرجستان و ارمنستان هرچند كه از لحاظ اراضى و اقتصادى جبران‌ناپذير بود ، ليكن در برابر مقررات ديگر عهدنامه‌ى تركمانچاى از قبيل محدوديت ارضى ايران و سلب مالكيت ايران از درياى خزر و برقرار شدن حق قضاوت كنسولى ( كاپيتولاسيون قضايى ) درباره‌ى اتباع روسيه كه لطمه‌ى شديد به استقلال سياسى و قضايى ايران وارد آورد ، قابل تحمل بود . روسيه با عقد پيمان تركمانچاى نفوذ سياسى خود را در ايران برقرار ساخت و بايد اين حقيقت براى ملت ايران روشن گردد كه يكى از علل شكست ايران در جنگ‌هاى قفقازيه و تسليم دربار ايران در برابر مطامع استعمارى روسيه ، سياست شوم استعمارى انگلستان بود كه همواره مصالح و منافع ملت ايران را فداى مطامع خويش مىكرد . در زمينه‌ى جنگ‌هاى ايران و روس نيز سياست خائنانه‌ى انگليس كه در خفا با دولت تزارى روس براى تسلط بر ايران همداستان شده بود ، شاه و درباريان ساده‌لوح ايران را فريب داد و با وجود آن‌كه طبق پيمان با ايران متعهد و ملزم بود كه ايران را در برابر حملات دولت ثالث حمايت كند ، هنگام ضرورت از كمك و يارى چشم پوشيد و ايران را در برابر رقيب زورمندى مانند روسيه‌ى تزارى تنها گذاشت . دورويى و خيانت انگلستان در جنگ‌هاى ايران و روسيه از اين نكته به خوبى پيداست كه هنگام پرداخت غرامت جنگ چون شاه را براى تهيه‌ى وجه در مضيقه‌ى مالى ديد ، با پرداخت 000 / 000 / 2 ريال او را وادار كرد تا از ماده‌ى پنجم قرارداد ايران و انگليس مبنى بر كمك به ايران هنگام حمله دولت ثالث به اين كشور چشم پوشد و آن ماده از قرارداد را كه تا حدى صراحت

--> ( 1 ) - رضا قلى خان هدايت مىنويسد كه شورش مردم به پايه‌اى رسيد كه « دروب ارك مباركه را فروبستند و توپ بر بروج كشيدند و به خرابى شهر و مسجد و قتل‌عام مرد و زن و انباشتن محلات و برزن فرمان صادر شد - روضة الصفاى ناصرى ، جلد نهم » .